Kultura

poniedziałek, 16 listopad 2015 12:11

Książka - przyjaciel, czy może... wróg?

Napisała
  • wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę
  • Wydrukuj
  • Email
Oceń ten artykuł
(5 głosów)
książka książka Autor: Oldiefan/(CC0)

"Nie mam czasu na czytanie"; "Bolą mnie oczy od tego nudziarstwa"; "Książka to koszmar, marnowanie czasu"; "Mamy XXI wiek, nikt nie czyta książek. Lepiej zgrać w gry komputerowe lub obejrzeć film". Takie wypowiedzi słyszymy na co dzień z ust swoich pociech. Dzieci nie chcą czytać książek, a lektur w szczególności. Niestety spadek czytelnictwa dotyczy nie tylko najmłodszych – dorośli również coraz rzadziej sięgają po książkę.

 

Czytanie ma przecież wiele zalet: wzbogaca nasze słownictwo, rozwija myślenie, wyobraźnię oraz zapewnia rozrywkę. Książka dostarcza nam wiedzy o innych krajach i kulturach, o przyrodzie, technice, historii itp. Jest także doskonałym nauczycielem – uczy etyki, empatii, poprawności językowej i ortograficznej. Ponadto czytanie wzmacnia nasze poczucie własnej wartości. Dlaczego więc poziom czytelnictwa spada?

Czytelnictwo w świetle badań przeprowadzonych przez Bibliotekę Narodową

Raport, dotyczący czytelnictwa w 2014 roku, opracowano na podstawie sondażu przeprowadzonego wśród grupy Polaków w wieku 15 lat i więcej. 41,7% osób zadeklarowało przeczytanie co najmniej jednej książki w ciągu roku (książki drukowane i elektroniczne). Czytelnicy sporadyczni (1-2 książki rocznie) stanowią 16%; czytelnicy intensywni (7 i więcej książek rocznie) - 11%; grupa osób czytających regularnie (3-6 książek) w ciągu roku – 12%.

Kto czyta?

Najwięcej grupa czytelników to osoby młode, w wieku 15-19 lat (71%), uczniowie i studenci (73%). Często po lekturę sięgają matki z wykształceniem wyższym (80%), osoby zadowolone ze swojej sytuacji materialnej (54%) oraz mieszkańcy miast (ponad 50%). Najmniej książek czytają osoby powyżej 60 roku życia (34%), osoby mieszkające na wsi (34%), rodziny o dochodzie poniżej 2000 zł (30%), robotnicy niewykwalifikowani (16%) oraz emerytowani rolnicy (14%).

Jakie książki czytamy?

Najczęściej czytamy powieści, kryminały, romanse, fantastykę. Najpopularniejszymi autorami okazali się: Henryk Sienkiewicz, Dan Brown, Stephen King, Andrzej Sapkowski, Harlan Coben, George R. R. Martin, Paulo Coelho, Agata Christie, Joanna Chmielewska, E. L. James, Danielle Steel, Katarzyna Grochola. Najczęściej wymieniane tytuły książek to: E.L. James – seria o Greyu, Stieg Larsson – seria Millenium, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Henryk Sienkiewicz – Ogniem i mieczem, George R.R. Martin – Gra o tron, J. R. R. Tolkien – Hobbit ,  J. K. Rowling – seria o Harrym Potterze, Dan Brown – Kod Leonarda da Vinci, Bolesław Prus – Lalka, Helen Fielding – seria o Bridget Jones, Aleksander Kamiński – Kamienie na szaniec, Henryk Sienkiewicz – Krzyżacy.

Czytelnictwo dzieci i młodzieży (Instytut Badań Edukacyjnych)

Celem badania była ocena społecznego zasięgu książki wśród uczniów kończących szkołę podstawową i gimnazjum. Szóstoklasiści, deklarujący czytanie co najmniej raz w tygodniu, stanowią 48% ogółu badanych dwunastolatków, przy czym przeważającą część stanowią dziewczyny. Niestety aż 23% uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej nie przeczytało w czasie wolnym żadnej książki. Jeśli chodzi o czytanie lektur szkolnych to 87% uczniów w ciągu dwóch miesięcy nauki przeczytało co najmniej jedną książkę (niektórzy tylko we fragmentach), wskazaną przez nauczyciela. 69% szóstoklasistów przeczytało tylko jedną książkę, 25% dwie książki, 6% uczniów 3 książki i więcej.
Wraz z wiekiem czytelnictwo spada. Co trzeci piętnastolatek sięgał po książkę co najmniej raz w tygodniu, 40% uczniów czyta książki kilka razy w roku lub nie czyta ich wcale. 62% piętnastolatków czyta książki drukowane na papierze lub w wersji elektronicznej w wolnym czasie. Większość gimnazjalistów (76%) przeczytała co najmniej jedną lekturę szkolną w trzeciej klasie.

Książki czytane w wolnym czasie przez dwunastolatków

Największą popularnością cieszy się literatura fantastyczna, przygodowa dla młodzieży (45%), a to dzięki cyklowi powieściowemu opisującemu przygody Harry’ego Pottera oraz cyklowi powieści Clive’a Staplesa Lewisa Opowieści z Narnii. Kolejne popularne pozycje to: Hobbit Johna Ronalda Tolkiena, Zwiadowcy Johna Flanagana i Magiczne drzewo Andrzeja Maleszki. Dwunastolatki często sięgają też po powieści o wampirach: najpopularniejszy cykl Stephenie Meyer oraz książki autorek takich jak m.in. Phyllis Christine Cast i Kristin Cast, Rachel Caine, Alyson Noël, Lisa Jane Smith, Cassandra Clare.
Wśród dzieci w młodszym wieku najchętniej czytany jest cykl humorystycznych historii Jeffa Kinneya Dziennik cwaniaczka, a także serie: Roberta Muchomore’a Cherub oraz Franceski Simon Koszmarny Karolek. Wymieniane są także tytuły takie jak: Lassie wróć Erica Knighta, Mikołajek René Goscinny’ego, książki Edith Nesbit, Selmy Lagerlöf, Astrid Lindgren, Karla Martina Widmarka, Heleny Willis.
Popularne są również powieści obyczajowe m.in. Małgorzaty Musierowicz, Agnieszki Tyszko, Ewy Ostrowskiej, Mai Ozgi. Uczniowie czytają również komiksy, częściej chłopcy niż dziewczęta. Wśród tytułów znane są cykle: Kaczor Donald, Spiderman, Asterix i Obelix; oraz Tytus, Romek i A’Tomek Henryka Jerzego Chmielewskiego. Z encyklopedii i słowników uczniowie korzystają rzadko.

Książki czytane w wolnym czasie przez piętnastolatków

Z badania wynika, że 46% młodzieży czyta literaturę fantastyczną, w tym najpopularniejszy cykl powieści o Harrym Potterze (15% czytelników). Chłopcy chętnie też czytają trylogię Christophera Paoliniego oraz serię Johna Flanagana Zwiadowcy. Często czytane okazały się książki autorstwa m.in. Roberta Muchomore’a i jego seria Cherub, Doroty Terakowskiej, Andrzeja  Maleszki, Rafała Kosika. Popularnością cieszą się również powieści z kręgu romansu paranormalnego, powieści o wampirach, thrillery fantastyczno-romantyczne. Hitem okazał się cykl Zmierzch Stephenie Meyer, po nim Dom nocy P. Ch. Cast , K. Cast, Miasto kości Cassandry Clare, Akademia wampirów R. Mead, Nieśmiertelni Alyson Noël), Pamiętniki wampirów Lisy Jane Smith. Gimnazjaliści chętnie sięgają także po trylogię Władca Pierścieni Tolkiena, Wiedźmina Andrzeja Sapkowskiego oraz thrillery Stephena Kinga. Popularne wśród młodzieży okazały się horrory. Dziewczęta chętnie czytają powieści obyczajowe przeznaczone dla młodzieży: Pamiętnik narkomanki Barbary Rosiek, My, dzieci z dworca ZOO Christiane F., powieści Anny Onichimowskiej m.in. Hera moja miłość. Gimnazjalistki wybierają powieści m.in. Małgorzaty Musierowicz, Beaty Andrzejczuk, Ewy Nowak, Joanny Jagiełło, Izabeli Sowy, Beaty Ostrowickiej, Ewy Barańskiej. Dużą popularnością cieszy się też beletrystyka przeznaczona dla dorosłych, np. Nicholasa Sparks’a, potem E. L. James i jej trylogia erotyczna 50 twarzy Greya. Chętnie czytane są też książki sensacyjno-kryminalne Dan’a Brown’a oraz klasyka gatunku m.in. Agaty Christie, Arthura Conana Doyle’a, Alfreda Hitchcocka, Alistaira Mc Leana, Johna Grishama, Kena Folleta. Uczniowie sięgają także po publikacje naukowe i popularnonaukowe oraz poradniki.

Cała Polska Czyta Dzieciom

Mamo! Tato! Czytaj dziecku przynajmniej 20 minut dziennie!
"Bez względu na to ile masz zajęć, najważniejszą rzeczą, jaką możesz zrobić dla przyszłości swego dziecka, oprócz okazywania mu miłości przez przytulanie, jest codzienne głośne czytanie oraz radykalne ograniczenie telewizji". (Jim Trelease)
Kluczem do sukcesu dziecka jest wiedza, zaś kluczem do niej czytanie. Zadbaj o to, aby głośne czytanie dzieciom było priorytetem w twoim domu. Wystarczy 20 minut czytania każdego dnia, by pobudzić w dziecku wrażliwość i ciekawość świata. Nasza pociecha nauczy się czerpać przyjemność z poznawania utworów literackich. Z zapałem będzie śledzić akcję i wychwytywać momenty humorystyczne. Czytana historia wzbudzi zaciekawienie, a dzieci będą chciały słuchać dalszych opowieści. Identyfikując się z bohaterem, przeżyją jego losy. Czytanie książek od najmłodszych lat buduje motywacje czytelnicze, które wiedzie do zaangażowania w książkę. Ponadto wzmacnia więź między dzieckiem a rodzicami oraz ogranicza oglądaniem telewizji.

Arturo Pérez-Reverte w Królowej Południa napisał: "Książki są bramą, przez którą wychodzisz na ulicę (...) Dzięki nim uczysz się, mądrzejesz, podróżujesz, marzysz, wyobrażasz sobie, przeżywasz losy innych, swoje życie mnożysz razy tysiąc. Ciekawe, czy ktoś da ci więcej za tak niewiele…"  Jak myślisz?

 

Bibliografia:
1.    I. Koryś, D. Michalak, R. Chymkowski, Stan czytelnictwa w Polsce w 2014 roku, BN 2014.
2.    Zofia Zasacka, Czytelnictwo dzieci i młodzieży, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2014.



Dodaj tutaj swoją ofertę >>>


Czytany 1369 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 22 listopad 2015 17:29
Agnieszka Bożek

Dietetyk, redaktor tekstów publikowanych w czasopismach oraz na portalach internetowych. Miłośniczka zdrowego stylu życia. Prywatnie matka dwóch chłopców. W wolnym czasie czyta książki oraz jeździ na rowerze.